Aresztowani muszą mieć dostęp do akt sprawy

 

W wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r, sprawie  (sygn. K 42/07), Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując skargę rzecznika praw obywatelskich orzekł, iż prokuratorzy nie mogą bez uzasadnienia odmawiać podejrzanym i ich obrońcom dostępu do akt dotyczących tymczasowego aresztu i jego przedłużenia.

Co do zasady, zgodnie z art. 156  § 1 kpk ustawodawca pozwala na udostępnianie stronom akt sprawy w toku postępowania sądowego. Jednakże powyższa zasada został ograniczona na etapie postępowania przygotowawczego, w którym dostęp stron i ich pełnomocników do dokumentów możliwy jest tylko za zgodą prokuratora prowadzącego postępowanie.

Zarzuty podniesione w skardze RPO:

Na na rozprawie w TK Piotr Sobota z Biura RPO podnosił:

„..Zakwestionowany przez rzecznika art. 156 § 5 k.p.k. formułuje więc zasadę jawności postępowania sądowego oraz tajności postępowania przygotowawczego (…) Nie wskazuje jednak żadnych przesłanek odmowy udostępnienia akt w toku postępowania przygotowawczego. Ogranicza to konstytucyjne prawo do obrony, zwłaszcza w sprawach dotyczących tymczasowego aresztowania lub przedłużenia aresztu, a prokuratorowi pozwala na arbitralne decydowanie o dostępie oskarżonego i jego obrońcy do akt. Skarży się na to wiele osób, które mają poczucie naruszenia ich praw obywatelskich…”

Punkt widzenia rzecznika podzielał również prokurator generalny. Reprezentujący go w TK prok. Wiesław Nocuń przypomniał:

„…podjęta we wniosku rzecznika kwestia jest jednym z tematów dyskusji w toku prac nad zmianami w kodyfikacjach karnych (…) reglamentowanie dostępu do akt jest racjonalne i uzasadnione wyższymi potrzebami śledztwa, ale ograniczenie prawa do obrony musi być wyważone i szczegółowo opisane w ustawie, bo w wypadku ograniczania praw obywatelskich niczego nie wolno domniemywać (…) Szczegółowe określenie okoliczności uzasadniających odmowę dostępu do akt jest możliwe i powinno się znaleźć w kodeksie…”

Jednocześnie wyraził on stanowisko, iż należałoby stwierdzić niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu, jednak w jego ocenie, powinien to być wyrok odroczony lub tzw. zakresowy, który pozwoliłby uniknąć luki w prawie.

Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego:

W w/w wyrku TK przyznał, że oceniany przepis jest nieprecyzyjny i umożliwia różną jego interpretację, bo nie określa katalogu przesłanek, które uzasadniają odmowę udostępnienia akt aresztowanemu, ani nie mówi, co rozumieć przez akta sprawy sądowej.

Sędzia sprawozdawca Wojciech Hermeliński mówił:

„…Narusza też konstytucyjne prawo do obrony. Istniejące w procedurze karnej przepisy dające oskarżonemu szansę uzyskania pewnej wiedzy na temat zebranego materiału nie równoważą utraconego prawa dostępu do akt prokuratorskich. Nie umożliwiają też aresztowanemu korzystania z prawa do obrony w zakresie gwarantowanym przez konstytucję oraz przepisy międzynarodowe (…) Ponieważ rzecznik skupił się przede wszystkim na negatywnych skutkach zaskarżonego przepisu dla osób tymczasowo aresztowanych i ich obrońców, TK zdecydował o wydaniu wyroku tzw. zakresowego, który nie powoduje utraty mocy przez przepis, lecz eliminuje taką możliwość jego interpretacji, która jest niezgodna z konstytucją. W tej sytuacji oskarżony, któremu grozi areszt tymczasowy lub jego przedłużenie, będzie miał prawo wglądu do materiałów postępowania przygotowawczego, które stanowią uzasadnienie wniosku prokuratora …”

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress